23 De Burcht

Op deze strategische plek – waar Oude en Nieuwe Rijn samenkomen bij de monding van de Mare – werd rond 900 een versterking aangelegd: een kunstmatige heuvel bekroond door een houten palissade. Na diverse ophogingen maakte de houten omheining eind 12e eeuw plaats voor een tufstenen ringmuur met een toren. De muur is in volgende eeuwen vaak gerepareerd. Resten van de toren zijn zichtbaar achter de toegangspoort. Nadat Leiden stadsrechten had gekregen en stadsmuren mocht gaan bouwen, kwam de Burcht al in de 14e eeuw aan alle kanten binnen de stad te liggen en verloor zo zijn defensieve functie. In 1651 kwam het Burchtcomplex in bezit van de stad. Het werd een openbare bezienswaardigheid, compleet met doolhof, tuinen en een hertenkamp. Er kwam een nieuwe toegangspoort in de Nieuwstraat, met een leeuw bovenop van de hand van beeldhouwer Rombout Verhulst. Op de Burcht zelf kwam in 1685 ook een nieuwe toegangspoort, verfraaid met wapenstenen en het stadswapen. Na bouwkundig onderzoek heeft in 2010 weer een restauratie plaatsgevonden. Hierbij zijn de kantelen van de Burcht voorzien van nieuwe afdekplaten om doorlekken van regenwater te voorkomen. Ook is metselwerk van eerdere restauraties verwijderd en vervangen door duurzame, historisch verantwoorde materialen. / BB

Wist je dat?

De heuvel tot 1878 fungeerde als ‘watertoren’ voor de in 1685 aangelegde Visfontein? Deze spoot water dat uit een reservoir boven in de heuvel kwam.