18 Scheltema

In de 19e eeuw verschijnen er grote textielfabrieken in de Leidse binnenstad, waaronder de dekenfabriek van J. Scheltema. Ondanks protesten van omwonenden, die wijzen op brandgevaar, stank en vervuiling van het grachtenwater, wordt het complex door de jaren heen flink uitgebreid. De familie Scheltema behoort in de 19e eeuw tot één van de rijkste families van Leiden. Maar hun fabriek staat niet goed bekend. In een parlementaire enquête van 1890 klagen de arbeiders over lange werktijden, magere lonen en slechte werkomstandigheden. Het complex wordt omschreven als een krot en klaar voor de sloop. In 1893 wisselt het bedrijf van eigenaar en wordt de fabriek volledig vernieuwd. Ook verschijnt de huidige, opvallende pronkgevel aan de Oude Singel. In 1958 sluit de dekenfabriek noodgedwongen na faillissement.
Na bijna vijftig jaar gedeeltelijke leegstand wordt het complex begin 21e eeuw volledig gerestaureerd, waarbij veel authentieke materialen en kenmerken zijn behouden. Hiermee is een herinnering aan de ooit belangrijke Leidse dekenindustrie bewaard gebleven. Sinds 2004 gebruikt het muziektheatergezelschap Veenfabriek de bovenste verdiepingen. Daarnaast staat het pand ter beschikking van cultureel evenementencentrum Scheltema Leiden./LE

Wist je dat?

De dekens van Scheltema in 1851 mochten pronken op de eerste Wereldtentoonstelling, gehouden in Londen?