23 Hooglandse Kerk

De Hooglandse Kerk is een van de twee nog bestaande middeleeuwse kerken van Leiden. De kerk staat op ‘het Hogeland’, het eiland tussen de Oude en Nieuwe Rijn. Begin 14e eeuw kwam een houten kapel tot stand, gewijd aan de heilige Pancratius. Die werd spoedig vervangen door een eenvoudige stenen kerk met een torentje. In 1377, na verheffing tot kapittelkerk, startte de bouw van een grootse kruisbasiliek. De plannen werden rond 1525 nog grootser toen verheffing tot bisschopszetel en daarmee tot kathedraal lonkte. Maar de zetel ging naar Haarlem en ook de Reformatie gooide roet in het eten. De ambitieuze plannen zijn hierdoor nooit voltooid. Niettemin had de kerk in de eerste helft van de 16e eeuw een imposant interieur en kan het bouwwerk bogen op het breedste gotische dwarsschip ter wereld (65,70 meter). De Beeldenstorm van 1566 bracht de inrichting echter veel schade toe. In 1572 ging het godshuis over in protestantse handen en kreeg het een sterk versoberde inrichting. Vandaag heeft de Hooglandse Kerk nog steeds een kerkelijke functie. Bezienswaardigheden zijn onder andere de grafzerk van Justinus van Nassau (1631), een bastaardzoon van Willem van Oranje, en het grafmonument van de Leidse burgemeester Pieter van der Werff (1604). / TdB

Wist je dat?

... de Hooglandse Kerk aanvankelijk bij de parochie van Leiderdorp hoorde?